Home Inne Media Psychologia sportu. Dlaczego trening mentalny jest taki ważny?

Psychologia sportu. Dlaczego trening mentalny jest taki ważny?

Już dawno udowodniono, że udany występ w zawodach zależy nie tylko od wysokiego poziomu przygotowania fizycznego, technicznego i taktycznego sportowca, ale także od jego gotowości psychicznej.

Rzeczywiście, aby w pełni wykorzystać swoje możliwości fizyczne, techniczne i taktyczne, umiejętności i zdolności, a ponadto, aby odkryć rezerwy możliwości jako obowiązkowy element zawodów, sportowiec musi być psychologicznie przygotowany do określonych warunków aktywności sportowej. Psychologiczna specyfika zawodów, wzorce, przyczyny i dynamika stanów przed zawodami determinują wysokie wymagania wobec psychiki sportowca. Wszystko, co zostało wypracowane i zgromadzone w procesie edukacji i treningu przez miesiące lub lata, może zostać utracone w ciągu kilku minut, a czasem sekund, przed startem lub w trakcie zawodów sportowych. Dlatego należy pamiętać, że trening mentalny sportowca (dowiedz się więcej o treningu mentalnym na stronie https://przewodnikwewnetrzny.pl/czym-jest-trening-mentalny/) do zawodów jest ważnym i niezbędnym elementem wychowania i szkolenia. 

Psychika człowieka, jego świadomość i cechy osobowe nie tylko przejawiają się, ale także kształtują się w działaniu. Współzawodnictwo jest szczególnym rodzajem działalności ludzkiej, która może odbywać się tylko pod pewnymi warunkami: zawody muszą być zawodami.

Oczywiście, najlepszą szkołą przygotowania psychologicznego jest udział sportowca w zawodach. Doświadczenie zawodnicze w sporcie jest najważniejszym elementem wiarygodności sportowca. Ale każde zawody to także rozładowanie nagromadzonego potencjału neuropsychologicznego, a często także przyczyna poważnych urazów fizycznych i psychicznych. Poza tym, udział w zawodach jest zawsze pewnym osiągnięciem, podsumowaniem danego etapu doskonalenia mistrzostwa sportowca.

W związku z tym, organizacja psychologicznego przygotowania do zawodów powinna być ukierunkowana na kształtowanie właściwości i cech osobowości oraz stanów psychicznych, które zawsze decydują o powodzeniu i stabilności działalności konkurencyjnej. Jego celem powinna być adaptacja do sytuacji konkurencyjnych, poprawa i optymalizacja reaktywności refleksji i reakcji na specyficzne ekstremalne warunki działania.

W sporcie istnieje pojęcie „klasyfikacji zawodów”, które przewiduje ich podział ze względu na rodzaj: mistrzostwa, mistrzostwa, zawody pucharowe, zawody klasyfikacyjne, zawody kwalifikacyjne, zawody wstępne itp.

Poziom zawodów ma znaczący wpływ na psychikę zawodnika, co z kolei wymaga pewnego stopnia przygotowania psychologicznego. Dlatego w praktyce istnieją dwa rodzaje psychologicznego przygotowania sportowców do zawodów: ogólne i specjalne do konkretnych zawodów. – Ibid. ed.).

Ogólne przygotowanie psychologiczne jest ściśle związane z edukacyjną i ideologiczną pracą ze sportowcami. Dotyczy to zwłaszcza kształtowania przekonań ideologicznych, wychowania cech osobowości. Program szkolenia psychologicznego powinien zawierać działania mające na celu kształtowanie charakteru sportowego. Sportowa postawa jest ważnym elementem udanego występu w zawodach, gdzie jest ona prawdziwie manifestowana i utrwalana. Jest on jednak kształtowany w procesie szkolenia.

Głównymi kryteriami sportowej postawy są:

  • stabilność wyników na zawodach;
  • poprawa z konkursu na konkurs;
  • lepsze wyniki w okresie zawodów w porównaniu z okresem treningowym;
  • lepsze wyniki niż we wstępnych wynikach.

Psychologiczna gotowość zawodnika do zawodów jest określana przez:

  • spokój (equanimity) zawodnika w sytuacjach ekstremalnych, który jest charakterystyczną cechą jego stosunku do otoczenia (do warunków działania);
  • wiara zawodnika we własne siły, jako jeden z aspektów jego postawy, która zapewnia aktywność, niezawodność działań, odporność na zakłócenia
  • duch walki sportowca. Podobnie jak postawa wobec procesu i wyniku działania, duch walki zapewnia dążenie do zwycięstwa, czyli do osiągnięcia konkurencyjnego celu, co przyczynia się do odkrycia rezerwowych możliwości.

Jedność tych sportowych cech charakteru skutkuje stanem spokojnej walki z pewnością siebie.

Proces kształcenia w strukturze ogólnego treningu psychologicznego sportowców

Ogólną zasadą metodyki treningu psychologicznego sportowca jest oddziaływanie zarówno na umysł świadomy, jak i podświadomy. Metody i działania psychopedagogiczne muszą być stosowane z uwzględnieniem poziomów oddziaływania na organizm i zachowanie człowieka.

Wykłady i prelekcje mają na celu edukację psychologiczną sportowców. Ich treść powinna obejmować: wyjaśnienie cech stanów psychicznych charakterystycznych dla sportu; nauczanie konkretnych technik, zachowań itp. Należy pamiętać, że główną metodą oddziaływania na umysł sportowca jest perswazja.

  1. Rozmawianie z innymi przy sportowcach. Treść rozmów jest pośrednio skierowana do sportowca. W tym przypadku sugestia pośrednia jest główną metodą wpływu.
  2. Trening heterogeniczny (sesja treningu autogenicznego). W stanie relaksu sportowiec uczy się i powtarza specjalnie opracowane formuły samowpływu.
  3. Indukowana relaksacja. Sportowiec jest indoktrynowany do odpoczynku w stanie pełnego relaksu z uczuciem przyjemnej ciężkości ciała i ciepła w mięśniach. W stanie półsnu odbiera formuły słowne (bez powtarzania i przeciwdziałania, bez wytężania i rozpraszania się). Metodą oddziaływania jest sugestia, oddziałująca na poziom świadomy i podświadomy.
  4. Indukowany sen (hipnoza), podczas którego sportowiec pozostaje bardzo podatny na to, co mówi prowadzący. Wpływanie na podświadomość. Metoda ta jest imperatywną sugestią.
  5. Samokształcenie. Samodzielne, nie wspomagane stosowanie wcześniej przygotowanych lub wyuczonych kompulsji w stanie głębokiego relaksu. Celem jest przekształcenie sugestii w autohipnozę, usprawniającą mechanizmy samoregulacji. Metoda ta to autohipnoza.
  6. Myślenie i rozumowanie. Są to metody przekładania sugestii na zaangażowanie w siebie, ale tylko poprzez metodę zaangażowania w siebie.

Łączne stosowanie tych metod poprawia system samoregulacji sportowca. Następnie (w okresie zawodów) ułatwia pracę samoregulacyjnych mechanizmów świadomości, gdyż zmniejsza się negatywny wpływ podświadomości.

Proces samokształcenia w strukturze ogólnego treningu psychologicznego sportowców

Proces edukacji będzie mało efektywny, jeśli sportowiec nie będzie zaangażowany w samokształcenie.

Samokształcenie jest wspierane poprzez uczenie technik samoregulacji. Niektóre z tych technik są bardzo proste. Trzeba je tylko zapamiętać i zastosować w odpowiednim momencie. Te metody samoregulacji nazywane są odłączaniem i przełączaniem. Funkcję regulacyjną pełnią tu wyobrażenia o odbiciu i postawy wobec niego, jakie wykształciły się u sportowca. Dominujące skupienie zmniejsza się w wyniku wytworzenia nowego skupienia pobudzenia poprzez skupienie się na jakichś obiektach w świecie zewnętrznym. Im bardziej atrakcyjny jest obiekt obserwacji, tym skuteczniejsza będzie redukcja napięcia. Celem odłączenia i przełączenia jest utrzymanie przez sportowca ukierunkowanej świadomości przez dłuższy okres czasu, z dala od sytuacji traumatycznej. W tym przypadku techniki samoregulacji opierają się na refleksji zawodnika (główną funkcją świadomości jest refleksja) nad otaczającym go światem materialnym.

Istnieją techniki samoregulacji związane z odzwierciedleniem własnego fizycznego „ja”. Są one najbardziej nasycone specjalnymi technikami.

1. Kontrola i regulacja napięcia mięśni twarzy.

Ta technika wymaga specjalnego treningu. Największy efekt osiągniemy, jeśli w procesie opanowywania tej techniki sportowiec będzie ją testował i wzmacniał w różnych sytuacjach życiowych. Głównym kryterium opanowania tej techniki samoregulacji jest zdolność do odczuwania twarzy jako maski (brak napięcia mięśniowego).

2. Kontrola i regulacja układu mięśniowego sportowców.

Napięcie psychiczne zawsze powoduje jego nadmierne obciążenie. Trening relaksacji mięśniowej odbywa się za pomocą werbalnego samokształcenia, zaangażowania w siebie, przyczyniając się do koncentracji świadomości na określonych grupach mięśni.

3. Kontrola i regulacja tempa ruchu i mowy.

Napięcie emocjonalne, wraz ze sztywnością mięśni, wyraża się w zwiększeniu zwykłego tempa poruszania się i mówienia, przy czym sportowiec zaczyna się wiercić i spieszyć bez powodu. W tym przypadku radzenie sobie z jego stanem sprowadza się do chęci pozbycia się fidgetingu, ustalenia wyraźnego rytmu aktywności, wyeliminowania potrzeby pośpiechu.

4. Specjalne ćwiczenia oddechowe.

Spokojne, równomierne i głębokie oddychanie pomaga zredukować stres. Wyuczone i utrwalone rytmiczne oddychanie jest bardzo skutecznym sposobem samoregulacji napięcia emocjonalnego.

5. Uwalnianie.

Technika ta zapewnia „ujście” dla napięcia emocjonalnego. Jako metoda samoregulacji, détente jest zazwyczaj realizowana w określonych formach rozgrzewki (wykonywanie danego ćwiczenia z pełną siłą).

Najskuteczniejsze sposoby samoregulacji to te związane z odzwierciedlaniem własnego duchowego „ja” (kierowaniem świadomości ku sobie). Charakteryzują się one różnorodnością technik.

1. Rozproszenie uwagi poprzez opowiadanie historii i wyobraźnię.

Zdolność do odtwarzania i zachowywania obrazów przeszłości (związanych z poczuciem spokoju i uspokojenia) jest ważna dla samoregulacji stanów emocjonalnych.

2. Samoregulacja.

W procesie aktywności sportowej zawodnik może wydawać sobie polecenia, rozkazy, prośby itp. (ta metoda samoregulacji oparta jest na zasadzie używania formuł słownych).

3 Samoregulacja.

Jest to rodzaj psychoterapii, w której samoregulacja odbywa się poprzez rozmowę z samym sobą lub z kimś innym.

Należy zwrócić uwagę na techniki samoregulacji, które opierają się na odzwierciedleniu przez sportowca swojego społecznego „ja”. Charakteryzują się one dwiema technikami.

1. Regulacja bramek.

Są to umiejętności wyznaczania celu w odpowiednim czasie i w stanie napięcia emocjonalnego, a następnie jego realizacji, gdy nadejdzie odpowiedni moment. Jest to możliwe tylko dla sportowca z wieloletnim doświadczeniem i dobrym bilansem występów w zawodach.

2. Rytuał zachowań przedkonkursowych. Opiera się na pewnych stereotypach, więc nie należy go łamać ani zmieniać, zwłaszcza na dużych zawodach, tak aby jego wykonanie stało się samo w sobie czynnikiem uspokajającym.

Ćwiczenia w strukturze ogólnego przygotowania psychologicznego sportowców

Stosowanie specjalnych ćwiczeń w procesie treningowym, aby stopniowo przyzwyczajać się do warunków zawodów, jest skuteczną pomocą w psychologicznym przygotowaniu sportowców do zawodów.

W istocie, najbardziej efektywnym sposobem psychologicznego przygotowania sportowca do udanego występu w zawodach jest wzięcie udziału w zawodach. Aby rozwiązać to sprzeczne zadanie, konieczne jest wdrożenie warunków konkurencji w procesie kształcenia i szkolenia. Wiadomo, że ćwiczenia wyczynowe są dość często i skutecznie wykorzystywane przez trenerów w szkoleniu sportowców: zarówno w realizacji treningu technicznego i fizycznego, jak i w przekazywaniu wiedzy specjalistycznej. Istnieją metody nauczania i szkolenia sportowców w celu przygotowania ich do wykonywania holistycznych działań konkurencyjnych: gry treningowe w koszykówce, piłce nożnej itp.

1. Zdarzenia kontrolne.

Prowadzone w formie zawodów w określonym zespole sportowym (zawody wewnątrzgrupowe), które charakteryzują się następującymi elementami napięcia psychicznego: rywalizacja sportowa, chęć zwycięstwa każdego zawodnika, duch rywalizacji, chęć osiągnięcia dobrego wyniku itp.

Ważne jest, aby osoby postronne (rodzice, znajomi, przyjaciele sportowców, szefowie organizacji sportowych) były obecne na tych zawodach, co podnosi rangę wydarzenia w oczach zaangażowanych sportowców. Należy również przestrzegać tradycyjnych rytuałów i zasad zapaśniczych istotnych dla tej dyscypliny sportu.

2. Mecze towarzyskie.

Odbywające się w formie zawodów w określonej grupie sportowej z zaproszeniem sportowców z innych drużyn sportowych (zawody międzygrupowe) w obecności innych osób i z zachowaniem wszystkich zasad i rytuałów w celu zapewnienia wysokiej wartości imprezy dla sportowców-uczestników.

3. Ćwiczenia psychofizyczne.

Ćwiczenia te charakteryzują się wykonywaniem określonych zadań taktycznych w obecności obciążenia fizycznego i przyczyniają się do rozwoju i poprawy nie tylko zdolności adaptacyjnych sportowca do warunków ekstremalnych, ale także do kultywowania jego siły woli i cech fizycznych.

Stosowanie ćwiczeń psychofizycznych wymaga: 1) postawienie i rozwiązanie określonego zadania taktycznego; 2) posiadanie obciążenia fizycznego (jako „przeszkody” w rozwiązaniu zadania psychologicznego). Przykładowo, zadanie taktyczne związane z pokonaniem dystansu (1/2 – bieg w tempie średnim, następnie w tempie maksymalnym) otrzymuje sportowiec ubrany w specjalny pas zwiększający jego wagę (waga pasa zależy od wytrenowania sportowca).

4. Ćwiczenia psychotechniczne.

U podstaw tych ćwiczeń leży wykonywanie określonych zadań psychologicznych w warunkach maksymalnej dokładności działań technicznych o charakterze wyczynowym.

Wykonanie tych ćwiczeń wymaga: 1) stawianie i rozwiązywanie dość złożonych (w zależności od poziomu umiejętności zawodnika) zadań psychologicznych; 2) stosowanie podstawowych technicznych działań wyczynowych do rozwiązania postawionego zadania. Na przykład, bokser musi wykonać określony cios (lub serię ciosów) na sygnał trenera, a ocenie podlega zarówno szybka reakcja zawodnika na sygnał trenera, jak i szybkość i dokładność działań technicznych. Albo bokser musi zadać maksymalną liczbę ciosów w ciągu 10 sekund. W tym przypadku oceniane jest jego techniczne wykonanie, ilość i siła ciosów.

5. Zadania intelektualne (bez obciążenia fizycznego i działań technicznych).

Technika ta wymaga: 1) opracowanie zadań specjalnych zawierających teoretyczne opisy sytuacji konkursowych (ekstremalnych); 2) rozwiązanie ich przez zawodnika w określonym czasie (czas zależy od doświadczenia zawodnika); 3) późniejsze omówienie podjętej przez zawodnika decyzji (skuteczność, racjonalność, optymalność zamierzonych działań).

Artykuł powstał we współpracy z przewodnikwewnetrzny.pl

Brak komentarzy

Exit mobile version